Cynllun Gweithredu Safonau Iaith Gymraeg

Mae'n ofynnol i'r Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog i gadw at y Safonau Iaith Gymraeg dilynnol:

• Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn aelod o Fframwaith Llywodraeth Cymru ar gyfer caffael ei wasanaethau cyfieithu
• Mae chwe  cwrs  ymwybyddiaeth iaith Gymraeg wedi sicrhau bod gan y staff wybodaeth o, a mynediad at y safonau.
• Bydd unrhyw gwynion am yr iaith Gymraeg yn cael eu trin, yn fewnol neu'n allanol i'r Awdurdod, yn unol â gweithdrefn Cwynion yr Awdurdod.
• Mae'r holl bolisïau a adroddiadau y cytunwyd arnynt gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn destun Asesiad Iaith Gymraeg cyn eu cyflwyno
• Bydd adroddiad blynyddol yn cael ei gynhyrchu bob blwyddyn a gytunwyd gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

  Mae'r cynllun gweithredu canlynol yn manylu ar y safonau sy'n gymwys i'r Awdurdod ac yn tynnu sylw at (mewn print bras) meysydd gwaith sydd ar y gweill: -

HYSBYSIAD CYDYMFFURFIO – ADRAN 44 MESUR Y GYMRAEG (CYMRU) 2011 Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog – Dyddiad Dyroddi: 30/09/2015
Rhif Safon	Dosbarth o Safon	Safon	Sylw/Camau yn weddill
	
1	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn cael unrhyw ohebiaeth yn Gymraeg oddi wrth berson, rhaid ichi ateb yn Gymraeg (os oes angen ateb), oni bai bod y person wedi dweud nad oes angen ateb yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
2	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn gohebu ag unigolyn ("A") am y tro cyntaf, rhaid ichi ofyn i A a yw’n dymuno cael gohebiaeth oddi wrthych yn Gymraeg, ac os yw A yn ymateb i ddweud ei fod yn dymuno hynny rhaid ichi -
(a)	cadw cofnod o ddymuniad A,
(b)	gohebu yn Gymraeg ag A wrth ohebu ag A o hynny ymlaen, ac
(c)	anfon unrhyw ffurflenni y byddwch yn eu hanfon at A o hynny ymlaen yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a chronfa ddata a gynhelir gan staff y dderbynfa	
3	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn anfon gohebiaeth a gyfeirir at ddau unigolyn sy’n aelodau o’r un aelwyd (er enghraifft, rhieni plentyn) am y tro cyntaf, rhaid ichi ofyn i’r unigolion hynny a ydynt yn dymuno cael gohebiaeth oddi wrthych yn Gymraeg, ac os -
(a) yw’r ddau unigolyn yn ymateb i ddweud eu bod yn dymuno hynny, rhaid ichi gadw cofnod o’u dymuniad, a gohebu yn Gymraeg o hynny ymlaen pan fyddwch yn anfon gohebiaeth a gyfeirir at y ddau unigolyn hynny;	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a chronfa ddata a gynhelir gan staff y dderbynfa	

		(b) yw un o’r unigolion (ond nid y ddau) yn ymateb i ddweud ei fod yn dymuno hynny, rhaid ichi gadw cofnod o’i ddymuniad, a darparu fersiwn Gymraeg o ohebiaeth o hynny ymlaen pan fyddwch yn anfon gohebiaeth a gyfeirir at y ddau unigolyn hynny.		
4	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn anfon yr un ohebiaeth at nifer o bersonau, rhaid ichi anfon fersiwn Gymraeg o’r ohebiaeth ar yr un pryd ag y byddwch yn anfon unrhyw fersiwn Saesneg ohoni.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
5	Cyflenwi Gwasanaethau	Os nad ydych yn gwybod a yw person yn dymuno cael gohebiaeth oddi wrthych yn Gymraeg rhaid ichi ddarparu fersiwn Gymraeg o’r ohebiaeth pan fyddwch yn gohebu â’r person hwnnw.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
6	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio fersiwn Gymraeg a fersiwn Saesneg gyfatebol o ohebiaeth, rhaid ichi beidio â thrin y fersiwn Gymraeg yn llai ffafriol na’r fersiwn Saesneg (er enghraifft, os yw’r fersiwn Saesneg wedi ei llofnodi, neu os oes manylion cyswllt wedi eu darparu ar y fersiwn Saesneg, rhaid i’r fersiwn Gymraeg gael ei thrin yn yr un modd).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
7	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi ddatgan -
(a)	mewn gohebiaeth, a
(b)	mewn cyhoeddiadau a hysbysiadau swyddogol sy’n gwahodd personau i anfon ymateb neu i anfon gohebiaeth atoch, eich bod yn croesawu cael gohebiaeth yn Gymraeg, y byddwch yn ateb gohebiaeth yn Gymraeg, ac na fydd gohebu yn Gymraeg yn arwain at oedi.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
8	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fydd person yn cysylltu â chi ar eich prif rif ffôn (neu ar un o’ch prif rifau ffôn), neu ar unrhyw rifau llinell gymorth neu rifau canolfan alwadau, rhaid ichi gyfarch y person yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
9	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fydd person yn cysylltu â chi ar eich prif rif ffôn (neu ar un o’ch prif rifau ffôn), neu ar unrhyw rifau llinell gymorth neu rifau canolfan alwadau, rhaid ichi roi gwybod i’r person bod gwasanaeth Cymraeg ar gael	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

11	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fo person yn cysylltu â chi ar eich prif rif ffôn (neu ar un o’ch prif rifau ffôn), neu ar unrhyw rifau llinell gymorth neu rifau canolfan alwadau, rhaid ichi ddelio â’r alwad yn Gymraeg os yw’r person yn dymuno hynny -
(a)	hyd nes ei bod yn angenrheidiol trosglwyddo’r alwad i aelod o staff nad yw’n siarad Cymraeg sy’n gallu darparu gwasanaeth ar bwnc penodol; a
(b)	hyd nes nad oes aelod o staff sy’n siarad Cymraeg ar gael i ddarparu gwasanaeth ar y pwnc penodol hwnnw.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
12	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn hysbysebu rhifau ffôn, llinellau cymorth neu wasanaethau canolfannau galwadau, rhaid ichi beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cydymffurffio	
13	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn cynnig gwasanaeth Cymraeg ar eich prif rif ffôn (neu ar un o’ch prif rifau ffôn), ar unrhyw rifau llinell gymorth neu rifau canolfan alwadau, rhaid i rif ffôn y gwasanaeth Cymraeg fod yr un peth â rhif ffôn y gwasanaeth Saesneg cyfatebol.	Cydymffurffio	
14	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn cyhoeddi eich prif rif ffôn, neu unrhyw rifau sydd gennych ar gyfer llinellau cymorth neu wasanaethau canolfannau galwadau, rhaid ichi nodi (yn Gymraeg) eich bod yn croesawu galwadau yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
15	Cyflenwi Gwasanaethau	Os oes gennych ddangosyddion perfformiad ar gyfer delio â galwadau ffôn, rhaid ichi sicrhau nad yw’r dangosyddion perfformiad hynny yn trin galwadau ffôn a wneir yn Gymraeg yn llai ffafriol na galwadau a wneir yn Saesneg.	Nid yn berthnasol	
16	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i’ch prif wasanaeth (neu wasanaethau) ateb galwadau ffôn roi gwybod i bersonau sy’n galw, yn Gymraeg, fod modd gadael neges yn Gymraeg.	Cydymffurfio	

17	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan na fo gwasanaeth Cymraeg ar gael ar eich prif rif ffôn (neu ar un o’ch prif rifau ffôn), ar unrhyw rifau llinell gymorth neu rifau canolfan alwadau, rhaid ichi roi gwybod i’r personau sy’n galw (pa un ai drwy gyfrwng neges wedi ei hawtomeiddio neu fel arall) pryd y bydd gwasanaeth Cymraeg ar gael.	Cydymffurfio	
19	Cyflenwi Gwasanaethau	Os bydd person yn cysylltu ag un o’ch adrannau ar rif ffôn llinell uniongyrchol (gan gynnwys ar rifau llinell uniongyrchol aelodau staff), a bod y person hwnnw’n dymuno cael gwasanaeth Cymraeg, rhaid ichi ddelio â’r alwad yn Gymraeg -
(a)	hyd nes ei bod yn angenrheidiol trosglwyddo’r alwad i aelod o staff nad yw’n siarad Cymraeg sy’n gallu darparu gwasanaeth ar bwnc penodol; a
(b)	hyd nes nad oes aelod o staff sy’n siarad Cymraeg ar gael i ddarparu gwasanaeth ar y pwnc penodol hwnnw.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
20	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fydd person yn cysylltu â chi ar rif llinell uniongyrchol (pa un ai ar rif llinell uniongyrchol adran neu ar rif llinell uniongyrchol aelod o staff), rhaid ichi sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg wrth gyfarch y person.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
21	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn ffonio unigolyn ("A") am y tro cyntaf, rhaid ichi ofyn i A a yw’n dymuno cael galwadau ffôn oddi wrthych yn Gymraeg; ac os yw A yn ymateb i ddweud ei fod yn dymuno hynny, rhaid ichi gadw cofnod o’i ddymuniad, a chynnal galwadau ffôn a wneir i A o hynny ymlaen yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
22	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw system ffôn wedi ei hawtomeiddio sydd gennych ddarparu’r gwasanaeth cyfan wedi ei awtomeiddio yn Gymraeg.	Rydym yn rhan o gonsortiwm sy’n cynnwys Llywodraeth Cymru	
24	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn gwahodd un person ("P") yn unig i gyfarfod, rhaid ichi ofyn i P a fyddai’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, a hysbysu P y byddwch, os oes angen, yn darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg at y diben hwnnw.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

24A	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch wedi gwahodd un person ("P") yn unig i gyfarfod, a bod P wedi eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, rhaid ichi drefnu bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ar gael yn y cyfarfod (os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb gymorth gwasanaeth cyfieithu).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a gwasanaeth cyfieithu ar gael ar gyfer caffael drwy gytundeb fframwaith	
26	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn gwahodd unigolyn ("A") i gyfarfod, a bod y cyfarfod yn ymwneud â llesiant A, rhaid ichi ofyn i A a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, a hysbysu A y byddwch, os oes angen, yn darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg ac o’r Saesneg i’r Gymraeg at y diben hwnnw.	Nid yn berthnasol	
26A	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi drefnu bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ac o’r Saesneg i’r Gymraeg ar gael mewn cyfarfod‑
(a)	os yw’r cyfarfod yn ymwneud â llesiant unigolyn ("A") a wahoddwyd, a
(b)	os yw A wedi eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod; os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb gymorth gwasanaeth cyfieithu.	Nid yn berthnasol	
27	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn gwahodd mwy nag un person i gyfarfod (nad yw’n ymwneud â llesiant un neu ragor o’r unigolion a wahoddir), rhaid ichi ofyn i bob person a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a gwasanaeth cyfieithu ar gael ar gyfer caffael drwy gytundeb fframwaith	
27A	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch wedi gwahodd mwy nag un person i gyfarfod (nad yw’n ymwneud â llesiant un neu ragor o’r unigolion a wahoddir), a bod o leiaf 10% (ond llai na 100%) o’r gwahoddedigion wedi eich hysbysu eu bod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, rhaid ichi drefnu bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ar gael yn y cyfarfod.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a gwasanaeth cyfieithu ar gael ar gyfer caffael drwy gytundeb fframwaith	
27D	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch wedi gwahodd mwy nag un person i gyfarfod (nad yw’n ymwneud â llesiant un neu ragor o’r unigolion a wahoddir), a bod pawb a gafodd wahoddiad wedi eich hysbysu eu bod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, rhaid ichi drefnu bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ar gael yn y cyfarfod (os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb gymorth gwasanaeth cyfieithu).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff a gwasanaeth cyfieithu ar gael ar gyfer caffael drwy gytundeb fframwaith	

29	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn gwahodd mwy nag un person i gyfarfod, a bod y cyfarfod hwnnw yn ymwneud â llesiant un neu ragor o’r unigolion a wahoddwyd, rhaid ichi -
(a)	gofyn i’r unigolyn hwnnw neu i bob un o’r unigolion hynny a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, a
(b)	hysbysu’r unigolyn (neu’r unigolion hynny) y byddwch, os oes angen, yn darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg ac o’r Saesneg i’r Gymraeg at y diben hwnnw.	Nid yn berthnasol	
29A	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi ddarparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ac o’r Saesneg i’r Gymraeg mewn cyfarfod -
(a)	os ydych wedi gwahodd mwy nag un person i’r cyfarfod,
(b)	os yw’r cyfarfod yn ymwneud â llesiant un neu ragor o’r unigolion a wahoddwyd, ac
(c)	os oes o leiaf un o’r unigolion hynny wedi eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod; os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb gymorth gwasanaeth cyfieithu.	Nid yn berthnasol	
30	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn trefnu cyfarfod sy’n agored i’r cyhoedd rhaid ichi ddatgan ar unrhyw ddeunydd sy’n ei hysbysebu, ac ar unrhyw wahoddiad iddo, fod croeso i unrhyw un sy’n bresennol ddefnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
31	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn anfon gwahoddiadau i gyfarfod yr ydych yn ei drefnu sy’n agored i’r cyhoedd rhaid ichi eu hanfon yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

32	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn gwahodd personau i siarad mewn cyfarfod yr ydych yn ei drefnu sy’n agored i’r cyhoedd rhaid ichi -
(a)	gofyn i bob person a wahoddir i siarad a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg, a
(b)	os yw’r person hwnnw (neu o leiaf un o’r personau hynny) yn eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, darparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg at y diben hwnnw (os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb wasanaeth cyfieithu).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
33	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn trefnu cyfarfod sy’n agored i’r cyhoedd, rhaid ichi sicrhau bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg ar gael yn y cyfarfod, a rhaid ichi hysbysu’r rheini sy’n bresennol ar lafar yn Gymraeg -
(a)	bod croeso iddynt ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	bod gwasanaeth cyfieithu ar y pryd ar gael.
Rhaid cydymffurfio â safon 33 ymhob amgylchiad, ac eithrio:
 pan fo gwahoddiad neu hysbyseb i’r cyfarfod wedi gofyn i bersonau eich hysbysu a ydynt yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, a bod dim un person wedi eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
34	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn arddangos unrhyw ddeunydd ysgrifenedig mewn cyfarfod yr ydych yn ei drefnu sy’n agored i’r cyhoedd, rhaid ichi sicrhau bod y deunydd hwnnw’n cael ei arddangos yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin unrhyw destun Cymraeg yn llai ffafriol na’r testun Saesneg.
Rhaid cydymffurfio â safon 34 ymhob amgylchiad, ac eithrio:
 cyflwyniadau gweledol a roddir mewn cyfarfod, pan fo gwahoddiad neu hysbyseb i’r cyfarfod wedi gofyn i bersonau eich hysbysu a ydynt yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, a bod dim un person wedi eich hysbysu ei fod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

35	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn trefnu digwyddiad cyhoeddus, neu’n ariannu o leiaf 50% o ddigwyddiad cyhoeddus, rhaid ichi sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg wrth hybu’r digwyddiad (er enghraifft, o ran y ffordd y mae’r digwyddiad yn cael ei hysbysebu neu y rhoddir cyhoeddusrwydd i’r digwyddiad).	Ymwybyddiaeth staff a rhan o broses ymgeisio ac amodau grant CDC (SDF)	
36	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn trefnu digwyddiad cyhoeddus, neu’n ariannu o leiaf 50% o ddigwyddiad cyhoeddus, rhaid ichi sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg yn y digwyddiad (er enghraifft, mewn perthynas â gwasanaethau a gynigir i bersonau sy’n bresennol yn y digwyddiad, mewn perthynas ag arwyddion a arddangosir yn y digwyddiad, ac mewn perthynas â chyhoeddiadau sain a wneir ynddo).	Ymwybyddiaeth staff a rhan o broses ymgeisio ac amodau grant CDC (SDF)	
37	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw ddeunydd cyhoeddusrwydd neu ddeunydd hysbysebu yr ydych yn ei lunio gael ei lunio yn Gymraeg, ac os byddwch yn llunio’r deunydd hysbysebu yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid ichi beidio â thrin y fersiwn Gymraeg yn llai ffafriol na’r fersiwn Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
38	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw ddeunydd yr ydych yn ei arddangos yn gyhoeddus gael ei arddangos yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin unrhyw fersiwn Gymraeg o’r deunydd yn llai ffafriol na’r fersiwn Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
41	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio’r dogfennau a ganlyn rhaid ichi eu llunio yn Gymraeg -
(a) agendâu, cofnodion a phapurau eraill sydd ar gael i’r cyhoedd,
sy’n ymwneud â chyfarfod o fwrdd rheoli neu gabinet;
(b) agendâu, cofnodion a phapurau eraill ar gyfer cyfarfodydd, cynadleddau neu seminarau sy’n agored i’r cyhoedd.
Rhaid cydymffurfio â safon 41 (a) ymhob amgylchiad, ac eithrio:
 papurau eraill sydd ar gael i’r cyhoedd yn ymwneud â chyfarfod o fwrdd rheoli neu gabinet.
Rhaid cydymffurfio â safon 41 (b) ymhob amgylchiad, ac eithrio:
 papurau eraill ar gyfer cyfarfodydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Cydymffurffio	

42	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw drwydded neu dystysgrif yr ydych yn ei llunio gael ei llunio yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
43	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw lyfryn, taflen, pamffled neu gerdyn yr ydych yn ei lunio neu ei llunio er mwyn darparu gwybodaeth i’r cyhoedd gael ei lunio neu ei llunio yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
44	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio’r dogfennau a ganlyn, a’u bod ar gael i’r cyhoedd, rhaid ichi eu llunio yn Gymraeg -
(a)	polisïau, strategaethau, adroddiadau blynyddol a chynlluniau corfforaethol;
(b)	canllawiau a chodau ymarfer;
(c)	papurau ymgynghori.	Cydymffurffio	
45	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw reolau yr ydych yn eu cyhoeddi sy’n gymwys i’r cyhoedd gael eu cyhoeddi yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
46	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn rhyddhau unrhyw ddatganiad i’r wasg, rhaid ichi ei ryddhau yn Gymraeg, ac os oes fersiwn Gymraeg a fersiwn Saesneg o ddatganiad, rhaid ichi ryddhau’r ddwy fersiwn ar yr un pryd.	Cydymffurffio	
47	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio dogfen at ddefnydd y cyhoedd, a phan nad oes	Nid yn berthnasol	

		safon arall wedi ei gwneud yn ofynnol ichi ei llunio yn Gymraeg, rhaid ichi ei llunio yn Gymraeg -
(a)	os yw pwnc y ddogfen yn awgrymu y dylid ei llunio yn Gymraeg, neu
(b)	os yw’r gynulleidfa a ragwelir, a’u disgwyliadau, yn awgrymu y dylid llunio’r ddogfen yn Gymraeg.		
48	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio dogfen yn Gymraeg ac yn Saesneg (pa un ai ydynt yn fersiynau ar wahân ai peidio), rhaid ichi beidio â thrin unrhyw fersiwn Gymraeg yn llai ffafriol na’r fersiwn Saesneg.	Cydymffurffio	
49	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio fersiwn Gymraeg a fersiwn Saesneg o ddogfen ar wahân, rhaid ichi sicrhau bod y fersiwn Saesneg yn datgan yn glir bod y ddogfen hefyd ar gael yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
50	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw ffurflen yr ydych yn ei llunio at ddefnydd y cyhoedd gael ei llunio yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
50A	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio fersiwn Gymraeg a fersiwn Saesneg o ffurflen ar wahân, rhaid ichi sicrhau bod y fersiwn Saesneg yn datgan yn glir bod y ffurflen hefyd ar gael yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
50B	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn llunio ffurflen yn Gymraeg ac yn Saesneg (pa un ai ydynt yn fersiynau ar wahân ai peidio), rhaid ichi sicrhau nad yw’r fersiwn Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r fersiwn Saesneg, a rhaid ichi beidio â gwahaniaethu rhyngddynt o ran unrhyw ofynion sy’n berthnasol i’r ffurflen (er enghraifft mewn perthynas ag unrhyw ddyddiad cau ar gyfer cyflwyno’r ffurflen neu mewn perthynas â’r amser a ganiateir ar gyfer ymateb i gynnwys y ffurflen).	Cydymffurffio	
51	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn mewnosod gwybodaeth ar fersiwn Gymraeg o ffurflen (er enghraifft, cyn ei hanfon at aelod o’r cyhoedd er mwyn iddo wirio’r cynnwys neu er mwyn iddo lenwi gweddill y ffurflen), rhaid ichi sicrhau bod yr wybodaeth yr ydych yn ei mewnosod yn cael ei	Cydymffurffio	

		mewnosod yn Gymraeg.		
52	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi sicrhau -
(a)	bod testun pob tudalen ar eich gwefan ar gael yn Gymraeg,
(b)	bod pob tudalen Gymraeg ar eich gwefan yn gweithredu’n llawn, ac
(c)	nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg ar eich gwefan.
Rhaid cydymffurfio â safon 52 mewn perthynas â’r isod erbyn 30 Medi 2016:
 Gwefan www.breconbeacons.org	Cydymffurffio	
55	Cyflenwi Gwasanaethau	Os oes gennych dudalen Gymraeg ar eich gwefan sy’n cyfateb i dudalen Saesneg, rhaid ichi nodi’n glir ar y dudalen Saesneg bod y dudalen hefyd ar gael yn Gymraeg, a darparu dolen uniongyrchol at y dudalen Gymraeg ar y dudalen Saesneg gyfatebol.
Rhaid cydymffurfio â safon 55 mewn perthynas â’r isod erbyn 30 Medi 2016:
 Gwefan www.breconbeacons.org	Cydymffurfio ar gyfer cynnwys APCBB	
56	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi ddarparu’r rhyngwyneb a’r dewislenni ar bob tudalen ar eich gwefan yn Gymraeg.
Rhaid cydymffurfio â safon 56 mewn perthynas â’r isod erbyn 30 Medi 2016:
 Gwefan www.breconbeacons.org	Cydymffurffio	
57	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i bob ap yr ydych yn ei gyhoeddi weithredu’n llawn yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg o ran yr ap hwnnw.	Cydymffurffio	

58	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol, rhaid ichi beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cydymffurffio	
59	Cyflenwi Gwasanaethau	Os bydd person yn cysylltu â chi drwy’r cyfryngau cymdeithasol yn Gymraeg, rhaid ichi ateb yn Gymraeg (os oes angen ateb).	Cydymffurffio	
60	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi sicrhau bod unrhyw beiriannau hunanwasanaeth sydd gennych yn gweithio’n llawn yn Gymraeg, a rhaid peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg mewn perthynas â’r peiriant hwnnw.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
61	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn gosod arwydd newydd neu’n adnewyddu arwydd (gan gynnwys arwyddion dros dro) rhaid i unrhyw destun sy’n cael ei arddangos ar yr arwydd gael ei arddangos yn Gymraeg (pa un ai ar yr un arwydd sy’n arddangos y testun cyfatebol yn Saesneg neu ar arwydd ar wahân); ac os yw’r un testun yn cael ei arddangos yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid ichi beidio â thrin y testun Cymraeg yn llai ffafriol na’r testun Saesneg.	Cydymffurffio	
62	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn gosod arwydd newydd neu’n adnewyddu arwydd (gan gynnwys arwyddion dros dro), a bod yr arwydd hwnnw’n cyfleu yr un wybodaeth yn y Gymraeg a’r Saesneg, rhaid i’r testun Cymraeg gael ei roi mewn safle fel mai hwnnw sy’n debygol o gael ei ddarllen yn gyntaf.	Cydymffurffio	
63	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi sicrhau bod y testun Cymraeg ar arwyddion yn gywir o ran ystyr a mynegiant.	Cydymffurffio	
64	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw wasanaeth derbynfa yr ydych yn ei roi ar gael yn Saesneg hefyd fod ar gael yn Gymraeg, a rhaid i unrhyw berson sydd am gael gwasanaeth derbynfa Cymraeg beidio â chael ei drin yn llai ffafriol na pherson sydd am gael gwasanaeth derbynfa Saesneg.	Cydymffurffio	
67	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi arddangos arwydd yn eich derbynfa sy’n datgan (yn Gymraeg) fod croeso i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg yn y	Cydymffurffio	

		dderbynfa.		
68	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi sicrhau bod staff yn y dderbynfa sy’n gallu darparu gwasanaeth derbynfa Cymraeg yn gwisgo bathodyn sy’n cyfleu hynny.	Cydymffurffio	
69	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw hysbysiad swyddogol yr ydych yn ei gyhoeddi neu ei arddangos gael ei gyhoeddi neu ei arddangos yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin unrhyw fersiwn Gymraeg o’r hysbysiad yn llai ffafriol na fersiwn Saesneg ohono.	Cydymffurffio	
70	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn cyhoeddi neu’n arddangos hysbysiad swyddogol sy’n cynnwys y testun Cymraeg yn ogystal â’r testun Saesneg, rhaid i’r testun Cymraeg gael ei roi mewn safle fel mai hwnnw sy’n debygol o gael ei ddarllen yn gyntaf.	Cydymffurffio	
71	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw ddogfennau yr ydych yn eu cyhoeddi sy’n ymwneud â cheisiadau am grant gael eu cyhoeddi yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin fersiwn Gymraeg o’r dogfennau hynny yn llai ffafriol na fersiwn Saesneg ohonynt.	Cydymffurffio	
72	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn gwahodd ceisiadau am grant, rhaid ichi ddatgan yn y gwahoddiad y caniateir i geisiadau gael eu cyflwyno yn Gymraeg ac na fydd unrhyw gais a gyflwynir yn Gymraeg yn cael ei drin yn llai ffafriol na chais a gyflwynir yn Saesneg.	Cydymffurffio	
72A	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi beidio â thrin ceisiadau am grant a gyflwynir yn Gymraeg yn llai ffafriol na cheisiadau a gyflwynir yn Saesneg (gan gynnwys, ymysg pethau eraill, mewn perthynas â’r dyddiad cau ar gyfer cael ceisiadau, ac mewn perthynas ag amseriad rhoi gwybod i ymgeiswyr am benderfyniadau).	Cydymffurffio	
74	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn cael cais am grant yn Gymraeg, a bod angen cyf- weld ag ymgeisydd fel rhan o’ch asesiad o’r cais rhaid ichi -
(a) cynnig darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg er	Cydymffurffio	

		mwyn i’r ymgeisydd allu defnyddio’r Gymraeg yn y cyfweliad, a (b) os yw’r ymgeisydd yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfweliad, darparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd at y diben hwnnw (os nad ydych yn cynnal y cyfweliad yn Gymraeg heb wasanaeth cyfieithu).		
75	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn rhoi gwybod i ymgeisydd beth yw’ch penderfyniad mewn perthynas â chais am grant, rhaid ichi wneud hynny yn Gymraeg os cyflwynwyd y cais yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
76	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid i unrhyw wahoddiadau i dendro am gontract yr ydych yn eu cyhoeddi gael eu cyhoeddi yn Gymraeg, a rhaid ichi beidio â thrin fersiwn Gymraeg o unrhyw wahoddiad yn llai ffafriol na fersiwn Saesneg ohono.
Rhaid cydymffurfio â safon 76 yn yr amgylchiadau isod:
(a)	os yw pwnc y gwahoddiad i dendro am gontract yn awgrymu y dylid ei gyhoeddi yn Gymraeg, neu
(b)	Os yw’r gynulleidfa a ragwelir, a’u disgwyliadau, yn awgrymu y dylid cyhoeddi’r gwahoddiad yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
77	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn cyhoeddi gwahoddiadau i dendro am gontract, rhaid ichi ddatgan yn y gwahoddiad y caniateir i dendrau gael eu cyflwyno yn Gymraeg, ac na fydd tendr a gyflwynir yn Gymraeg yn cael ei drin yn llai ffafriol na thendr a gyflwynir yn Saesneg.	Gwahoddir i dendro trwy gyfrwng Sell2Wales a chydymffurfio	
77A	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi beidio â thrin tendr a gyflwynir yn Gymraeg yn llai ffafriol na thendr a gyflwynir yn Saesneg (gan gynnwys, ymysg pethau eraill, mewn perthynas â’r dyddiad cau ar gyfer cael tendrau, ac mewn perthynas ag amseriad rhoi gwybod i dendrwyr am benderfyniadau).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
79	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn cael tendr yn Gymraeg, a bod angen cyf-weld â thendrwr fel rhan o’ch asesiad o’r tendr rhaid ichi -	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

		(a)	cynnig darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg fel bod modd i’r tendrwr ddefnyddio’r Gymraeg yn y cyfweliad, a
(b)	os yw’r tendrwr yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfweliad, darparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd at y diben hwnnw (os nad ydych yn cynnal y cyfweliad yn Gymraeg heb wasanaeth cyfieithu).		
80	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn rhoi gwybod i dendrwr beth yw’ch penderfyniad mewn perthynas â thendr, rhaid ichi wneud hynny yn Gymraeg os cyflwynwyd y tendr yn Gymraeg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
81	Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi hybu unrhyw wasanaeth Cymraeg a ddarperir gennych, a hysbysebu’r gwasanaeth hwnnw yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
82	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn darparu gwasanaeth yn Gymraeg sy’n cyfateb i wasanaeth yr ydych yn ei ddarparu yn Saesneg, rhaid i unrhyw gyhoeddusrwydd neu ddogfen yr ydych yn ei llunio, neu wefan yr ydych yn ei chyhoeddi, sy’n cyfeirio at y gwasanaeth Saesneg nodi bod gwasanaeth cyfatebol ar gael yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
83	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn llunio, yn diwygio neu’n cyflwyno eich hunaniaeth gorfforaethol, rhaid ichi beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cydymffurffio	
84	Cyflenwi Gwasanaethau	Os byddwch yn cynnig cwrs addysg sy’n agored i’r cyhoedd, rhaid ichi ei gynnig yn Gymraeg.	Cydymffurffio	
87	Cyflenwi Gwasanaethau	Pan fyddwch yn cyhoeddi neges dros system annerch gyhoeddus, rhaid ichi wneud y cyhoeddiad hwnnw yn Gymraeg, ac os yw’r cyhoeddiad yn cael ei wneud yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid i’r cyhoeddiad gael ei wneud yn Gymraeg yn gyntaf.	Nid yn berthnasol	
88	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn llunio polisi newydd, neu’n adolygu neu’n addasu polisi sydd eisoes yn bodoli, rhaid ichi ystyried pa effeithiau, os o gwbl (pa un ai yw’r rheini’n bositif neu’n andwyol) y byddai’r penderfyniad polisi yn eu cael ar -	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

		(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.		
89	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn llunio polisi newydd, neu’n adolygu neu’n addasu polisi sydd eisoes yn bodoli, rhaid ichi ystyried sut y gellid llunio’r polisi (neu sut y gellid newid polisi sydd eisoes yn bodoli) fel y byddai’r penderfyniad polisi’n cael effeithiau positif, neu effeithiau mwy positif, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
90	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn llunio polisi newydd, neu’n adolygu neu’n addasu polisi sydd eisoes yn bodoli, rhaid ichi ystyried sut y gellid llunio’r polisi (neu sut y gellid newid polisi sydd eisoes yn bodoli) fel na fyddai’r penderfyniad polisi’n cael effeithiau andwyol, neu fel y byddai’n cael effeithiau llai andwyol, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
91	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn cyhoeddi dogfen ymgynghori sy’n ymwneud â phenderfyniad polisi, rhaid i’r ddogfen honno ystyried a cheisio barn ynghylch yr effeithiau (pa un ai yw’r rheini’n bositif neu’n andwyol) y byddai’r penderfyniad polisi o dan ystyriaeth yn eu cael ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
92	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn cyhoeddi dogfen ymgynghori sy’n ymwneud â phenderfyniad polisi, rhaid i’r ddogfen honno ystyried a cheisio barn ynghylch sut y gellid llunio neu addasu’r polisi o dan ystyriaeth fel y byddai’n cael effeithiau positif, neu effeithiau mwy positif, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

93	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn cyhoeddi dogfen ymgynghori sy’n ymwneud â phenderfyniad polisi, rhaid i’r ddogfen honno ystyried a cheisio barn ynghylch sut y gellid llunio neu addasu’r polisi o dan ystyriaeth fel na fyddai’n cael effeithiau andwyol, neu fel y byddai’n cael effeithiau llai andwyol, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
94	Llunio Polisi	Rhaid ichi lunio a chyhoeddi polisi dyfarnu grantiau (neu, pan fo’n briodol, ddiwygio polisi sydd eisoes yn bodoli) sy’n ei gwneud yn ofynnol ichi ystyried y materion a ganlyn pan fyddwch yn gwneud penderfyniadau ynghylch dyfarnu grant -
(a) pa effeithiau, os o gwbl (a pha un ai yw’r rheini’n bositif neu’n
andwyol), y byddai dyfarnu grant yn eu cael ar -	(i)
cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(ii) peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg;
(b) sut y gellid gwneud neu weithredu penderfyniad (er enghraifft, drwy osod amodau grant) fel y byddai’n cael effeithiau positif, neu effeithiau mwy positif, ar -
(i)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(ii)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg;
(c) sut y gellid gwneud neu weithredu penderfyniad (er enghraifft, drwy osod amodau grant) fel na fyddai’n cael effeithiau andwyol, neu fel y byddai’n cael effeithiau llai andwyol ar -
(i)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(ii)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg;
(ch) a oes angen ichi ofyn i’r ymgeisydd am grant am unrhyw wybodaeth ychwanegol er mwyn eich cynorthwyo i asesu effaith dyfarnu grant ar -	Rhan o ganllawiau cais CDC (SDF)	

		(i)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(ii)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.		
95	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn comisiynu neu’n gwneud gwaith ymchwil y bwriedir i’ch cynorthwyo i wneud penderfyniad polisi, rhaid ichi sicrhau bod yr ymchwil yn ystyried pa effeithiau, os o gwbl (a pha un ai ydynt yn rhai positif neu’n rhai andwyol), y byddai’r penderfyniad polisi sydd o dan ystyriaeth yn eu cael ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
96	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn comisiynu neu’n gwneud gwaith ymchwil y bwriedir i’ch cynorthwyo i wneud penderfyniad polisi, rhaid ichi sicrhau bod yr ymchwil yn ystyried sut y gellid gwneud y penderfyniad polisi sydd o dan ystyriaeth fel y byddai’n cael effeithiau positif, neu effeithiau mwy positif, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
97	Llunio Polisi	Pan fyddwch yn comisiynu neu’n gwneud gwaith ymchwil y bwriedir i’ch cynorthwyo i wneud penderfyniad polisi, rhaid ichi sicrhau bod yr ymchwil yn ystyried sut y gellid gwneud y penderfyniad polisi sydd o dan ystyriaeth fel na fyddai’n cael effeithiau andwyol, neu fel y byddai’n cael effeithiau llai andwyol, ar -
(a)	cyfleoedd i bersonau ddefnyddio’r Gymraeg, a
(b)	peidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
98	Gweithredu	Rhaid ichi ddatblygu polisi ar ddefnyddio’r Gymraeg yn fewnol, gyda’r bwriad o hybu a hwyluso defnyddio’r Gymraeg, a rhaid ichi gyhoeddi’r polisi hwnnw ar eich mewnrwyd.	Cymeradwyaeth APC ym Mis Ebrill 2017	
99	Gweithredu	Pan fyddwch yn cynnig swydd newydd i unigolyn, rhaid ichi ofyn i’r unigolyn hwnnw a yw’n dymuno i’r contract cyflogaeth neu gontract	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	

		am wasanaethau gael ei ddarparu yn Gymraeg; ac os yw’r unigolyn yn dymuno hynny rhaid ichi ddarparu’r contract yn Gymraeg.		
100	Gweithredu	Rhaid ichi -
(a)	gofyn i bob cyflogai a fyddai’n dymuno cael unrhyw ohebiaeth bapur sy’n ymwneud â’i gyflogaeth, ac sydd wedi ei chyfeirio ato’n bersonol, yn Gymraeg, a
(b)	os yw cyflogai yn dymuno hynny, ddarparu unrhyw ohebiaeth o’r fath iddo yn Gymraeg.	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	
101	Gweithredu	Rhaid ichi ofyn i bob cyflogai a fyddai’n dymuno cael unrhyw ddogfennau sy’n amlinellu anghenion neu ofynion ei hyfforddiant yn Gymraeg; ac os yw’n dymuno hynny rhaid ichi ddarparu unrhyw ddogfennau o’r fath iddo yn Gymraeg.	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	
102	Gweithredu	Rhaid ichi ofyn i bob cyflogai a fyddai’n dymuno cael unrhyw ddogfennau sy’n amlinellu ei amcanion perfformiad yn Gymraeg; ac os yw’n dymuno hynny rhaid ichi ddarparu unrhyw ddogfennau o’r fath iddo yn Gymraeg.	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	
103	Gweithredu	Rhaid ichi ofyn i bob cyflogai a fyddai’n dymuno cael unrhyw ddogfennau sy’n amlinellu neu’n cofnodi ei gynllun gyrfa yn Gymraeg; ac os yw’n dymuno hynny rhaid ichi ddarparu unrhyw ddogfennau o’r fath iddo yn Gymraeg.	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	
104	Gweithredu	Rhaid ichi ofyn i bob cyflogai a fyddai’n dymuno cael unrhyw ffurflenni sy’n cofnodi ac yn awdurdodi -
(a)	gwyliau,
(b)	absenoldebau o’r gwaith, ac
(c)	oriau gwaith hyblyg,
yn Gymraeg; ac os yw’n dymuno hynny rhaid ichi ddarparu unrhyw ffurflenni o’r fath iddo yn Gymraeg.	Arolygwyd staff a darperir lle gofynnir	
112	Gweithredu	Rhaid ichi ganiatáu i bob aelod o’ch staff -	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

		(a)	gwneud cwynion ichi yn Gymraeg, a
(b)	ymateb i unrhyw g*yn a wnaed amdano ef yn Gymraeg.		
112A	Gweithredu	Rhaid ichi ddatgan mewn unrhyw ddogfen sydd gennych sy’n nodi eich gweithdrefnau ar gyfer gwneud cwynion y caiff pob aelod o staff -
(a)	gwneud cwyn ichi yn Gymraeg, a
(b)	ymateb i g*yn a wnaed amdano ef yn Gymraeg; a rhaid ichi hefyd roi gwybod i bob aelod o staff am yr hawl honno.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
114	Gweithredu	Os byddwch yn cael cwyn gan aelod o staff neu’n cael cwyn ynghylch aelod o staff, a bod angen cyfarfod â’r aelod hwnnw o staff, rhaid ichi -
(a)	gofyn i’r aelod o staff a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod;
(b)	esbonio y byddwch yn darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg at y diben hwnnw os yw’n ofynnol; ac os yw’r aelod o staff yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, rhaid ichi ddarparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg yn y cyfarfod (os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb wasanaeth cyfieithu).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
115	Gweithredu	Pan fyddwch yn rhoi gwybod i aelod o staff beth yw’ch penderfyniad mewn perthynas â ch*yn a wneir gan yr aelod hwnnw, neu mewn perthynas â ch*yn a wneir amdano ef, rhaid ichi wneud hynny yn Gymraeg os yw’r aelod hwnnw o staff -
(a)	wedi gwneud y g*yn yn Gymraeg,
(b)	wedi ymateb yn Gymraeg i g*yn amdano ef,
(c)	wedi gofyn bod cyfarfod yngl9n â’r g*yn yn cael ei gynnal yn Gymraeg, neu
(ch) wedi gofyn am gael defnyddio’r Gymraeg mewn cyfarfod yngl9n a’r gwyn	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

		â’r gŵyn.		
116	Gweithredu	Rhaid ichi ganiatáu i bob aelod o staff ymateb yn Gymraeg i honiadau a wneir yn ei erbyn mewn unrhyw broses ddisgyblu fewnol.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
116A	Gweithredu	Rhaid ichi -
(a)	datgan mewn unrhyw ddogfen sydd gennych sy’n nodi eich trefniadau ar gyfer disgyblu staff y caiff unrhyw aelod o staff ymateb yn Gymraeg i unrhyw honiadau a wneir yn ei erbyn, a
(b)	os byddwch yn dechrau gweithdrefn ddisgyblu mewn perthynas ag aelod o staff, rhoi gwybod i’r aelod hwnnw o staff am yr hawl honno.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
118	Gweithredu	Os byddwch yn trefnu cyfarfod ag aelod o staff ynghylch achos disgyblu mewn perthynas â’i ymddygiad, rhaid ichi -
(a)	gofyn i’r aelod o staff a yw’n dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfarfod, a
(b)	esbonio y byddwch yn darparu gwasanaeth cyfieithu at y diben hwnnw os yw’n ofynnol; ac, os yw’r aelod o staff yn dymuno defnyddio’r Gymraeg, rhaid ichi ddarparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i Saesneg yn y cyfarfod (os nad ydych yn cynnal y cyfarfod yn Gymraeg heb wasanaeth cyfieithu).	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
119	Gweithredu	Pan fyddwch yn rhoi gwybod i aelod o staff beth yw’ch penderfyniad yn dilyn proses ddisgyblu, rhaid ichi wneud hynny yn Gymraeg os yw’r aelod hwnnw o staff -
(a)	wedi ymateb i honiadau yn ei erbyn yn Gymraeg,
(b)	wedi gofyn bod cyfarfod yngl9n â’r broses ddisgyblu yn cael ei gynnal yn Gymraeg, neu
(c)	wedi gofyn am gael defnyddio’r Gymraeg mewn cyfarfod yngl9n â’r broses ddisgyblu.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
120	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu meddalwedd gyfrifiadurol ar gyfer gwirio sillafu a gramadeg y Gymraeg i’ch staff, a darparu rhyngwynebau Cymraeg ar gyfer meddalwedd (pan fo rhyngwyneb ar gael).	Testun ymchwiliad gyda  chymorth Menter Iaith	

122	Gweithredu	Rhaid ichi sicrhau -
(a)	bod testun hafan eich mewnrwyd ar gael yn Gymraeg,
(b)	bod unrhyw destun Cymraeg ar hafan eich mewnrwyd (neu, pan fo’n berthnasol, bod hafan Gymraeg eich mewnrwyd) yn gweithredu’n llawn, ac
(c)	nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg mewn perthynas â hafan eich mewnrwyd.	Nid yn berthnasol	
124	Gweithredu	Os oes gennych dudalen Gymraeg ar eich mewnrwyd sy’n cyfateb i dudalen Saesneg, rhaid ichi nodi’n glir ar y dudalen Saesneg bod y dudalen hefyd ar gael yn Gymraeg, a rhaid darparu dolen uniongyrchol i’r dudalen Gymraeg ar y dudalen Saesneg gyfatebol.	Nid yn berthnasol	
125	Gweithredu	Rhaid ichi neilltuo a chynnal tudalen (neu dudalennau) ar eich mewnrwyd sy’n darparu gwasanaethau a deunydd cymorth i hybu’r Gymraeg ac i gynorthwyo eich staff i ddefnyddio’r Gymraeg.	Nid yn berthnasol	
126	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu’r rhyngwyneb a’r dewislenni ar eich tudalennau mewnrwyd yn Gymraeg.	Nid yn berthnasol	
127	Gweithredu	Rhaid ichi asesu sgiliau Cymraeg eich cyflogeion.	Adroddiad a ddarparwyd gan AD yn flynyddol	
128	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu hyfforddiant yn Gymraeg yn y meysydd a ganlyn, os ydych yn darparu hyfforddiant o’r fath yn Saesneg -
(a)	recriwtio a chyf-weld;
(b)	rheoli perfformiad;
(c)	gweithdrefnau cwyno a disgyblu; (ch) ymsefydlu;
(d)	delio â’r cyhoedd; ac (dd) iechyd a diogelwch.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	

129	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu hyfforddiant (yn Gymraeg) ar ddefnyddio’r Gymraeg yn effeithiol mewn -
(a)	cyfarfodydd;
(b)	cyfweliadau; ac
(c)	gweithdrefnau cwyno a disgyblu.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
130	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu cyfleoedd yn ystod oriau gwaith -
(a)	i’ch cyflogeion gael gwersi Cymraeg sylfaenol, a
(b)	i gyflogeion sy’n rheoli pobl eraill gael hyfforddiant ar ddefnyddio’r Gymraeg yn eu rôl fel rheolwyr.	Cynigir cyrsiau i staff yn flynyddol	
131	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu cyfleoedd i’ch cyflogeion sydd wedi cwblhau hyfforddiant Cymraeg sylfaenol gael hyfforddiant pellach yn rhad ac am ddim er mwyn datblygu eu sgiliau yn yr iaith.	Cynigir cyrsiau i staff yn flynyddol	
132	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu cyrsiau hyfforddi er mwyn i’ch cyflogeion ddatblygu -
(a)	ymwybyddiaeth o’r Gymraeg (gan gynnwys ymwybyddiaeth am hanes yr iaith a’i lle yn niwylliant Cymru);
(b)	dealltwriaeth o’r ddyletswydd i weithredu yn unol â safonau’r Gymraeg;
(c)	dealltwriaeth am y modd y gellir defnyddio’r Gymraeg yn y gweithle.	Cwrs a ddatblygwyd gan Fenter Iaith a ddarparir ar draws 6 sesiwn	
133	Gweithredu	Pan fyddwch yn darparu gwybodaeth i gyflogeion newydd (er enghraifft, fel rhan o broses ymsefydlu), rhaid ichi ddarparu gwybodaeth er mwyn codi eu hymwybyddiaeth o’r Gymraeg.	Mae’r Iaith Gymraeg yn rhan o’r broses sefydlu	
134	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu geiriad neu logo ar gyfer llofnodion e-bost eich staff sy’n eu galluogi i ddynodi a ydynt yn siarad Cymraeg yn rhugl neu’n dysgu’r iaith.	 Cynhwysir  ar gyfer pob aelod o staff	
135	Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu geiriad ar gyfer eich cyflogeion fydd yn eu galluogi i gynnwys fersiwn Gymraeg o’u manylion cyswllt mewn negeseuon e-byst, ac i ddarparu fersiwn Gymraeg o unrhyw neges sy’n hysbysu pobl eraill nad ydynt ar gael i ateb negeseuon ebost.	Adnoddau defnyddiol wedi eu cylchredeg.  Cymorth pellach gan Fenter Iaith	

136	Gweithredu	Pan fyddwch yn asesu’r anghenion ar gyfer swydd newydd neu swydd wag, rhaid ichi asesu’r angen am sgiliau yn y Gymraeg, a’i chategoreiddio fel swydd pan fo un neu ragor o’r canlynol yn gymwys -
(a)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn hanfodol;
(b)	bod angen dysgu sgiliau yn y Gymraeg pan benodir rhywun i’r swydd;
(c)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn ddymunol; neu (ch) nad yw sgiliau yn y Gymraeg yn angenrheidiol.	Mynychodd AD gwrs hyfforddi “Recriwtio: Ystiried y Gymraeg”	
136A	Gweithredu	Os byddwch wedi categoreiddio swydd fel un sy’n gofyn bod sgiliau yn y Gymraeg yn hanfodol, yn ddymunol neu fod angen eu dysgu, rhaid ichi -
(a)	pennu hynny wrth hysbysebu’r swydd, a
(b)	hysbysebu’r swydd yn Gymraeg.	Cydymffurfio	
137	Gweithredu	Pan fyddwch yn hysbysebu swydd, rhaid ichi ddatgan y caniateir i geisiadau gael eu cyflwyno yn Gymraeg, ac na fydd cais a gyflwynir yn y Gymraeg yn cael ei drin yn llai ffafriol na chais a gyflwynir yn Saesneg.	Cydymffurfio	
137A	Gweithredu	Os byddwch yn cyhoeddi -
(a)	ffurflenni cais am swyddi;
(b)	deunydd esboniadol ynghylch eich proses ar gyfer ymgeisio am swyddi;
(c)	gwybodaeth am eich proses gyf-weld, neu am unrhyw ddulliau asesu eraill wrth ymgeisio am swyddi;
(ch) swydd-ddisgrifiadau;
rhaid ichi eu cyhoeddi yn Gymraeg a rhaid ichi sicrhau nad ydych yn trin unrhyw fersiynau Cymraeg o’r dogfennau yn llai ffafriol na fersiynau Saesneg ohonynt.	Cydymffurfio	

137B	Gweithredu	Rhaid ichi beidio â thrin cais am swydd a wneir yn Gymraeg yn llai ffafriol na chais a wneir yn Saesneg (gan gynnwys, ymysg pethau eraill, o ran y dyddiad cau yr ydych yn ei osod ar gyfer cael ceisiadau, ac o ran amseriad rhoi gwybod i unigolion ynghylch penderfyniadau).	Cydymffurfio	
139	Gweithredu	Rhaid ichi sicrhau bod eich ffurflenni cais am swyddi -
(a)	yn rhoi lle i unigolion nodi eu bod yn dymuno defnyddio’r Gymraeg mewn cyfweliad neu ddull arall o asesiad, a
(b)	yn esbonio y byddwch yn darparu gwasanaeth cyfieithu o’r Gymraeg i’r Saesneg at y diben hwnnw os oes angen; ac, os yw’r unigolyn yn dymuno defnyddio’r Gymraeg yn y cyfweliad neu’r asesiad, rhaid ichi ddarparu gwasanaeth cyfieithu ar y pryd yn y cyfweliad neu asesiad (os nad ydych yn cynnal y cyfweliad neu’r asesiad yn Gymraeg heb y gwasanaeth cyfieithu hwnnw).	Cydymffurfio	
140	Gweithredu	Pan fyddwch yn rhoi gwybod i unigolyn beth yw’ch penderfyniad mewn perthynas â chais am swydd, rhaid ichi wneud hynny yn Gymraeg os gwnaed y cais yn Gymraeg.	Cydymffurfio	
141	Gweithredu	Pan fyddwch yn gosod arwydd newydd neu’n adnewyddu arwydd yn eich gweithle (gan gynnwys arwyddion dros dro), rhaid i unrhyw destun sy’n cael ei arddangos ar yr arwydd gael ei arddangos yn Gymraeg (pa un ai ar yr un arwydd sy’n arddangos y testun Saesneg cyfatebol neu ar arwydd ar wahân), ac os yw’r un testun yn cael ei arddangos yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid ichi beidio â thrin y testun Cymraeg yn llai ffafriol na’r testun Saesneg.	Cydymffurfio	
142	Gweithredu	Pan fyddwch yn gosod arwydd newydd neu’n adnewyddu arwydd yn eich gweithle (gan gynnwys arwyddion dros dro), a bod yr arwydd hwnnw’n cyfleu yr un wybodaeth yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid	Cydymffurfio	

		i’r testun Cymraeg gael ei roi mewn safle fel mai hwnnw sy’n debygol o gael ei ddarllen yn gyntaf.		
143	Gweithredu	Rhaid ichi sicrhau bod y testun Cymraeg ar arwyddion a arddangosir yn eich gweithle yn gywir o ran ystyr a mynegiant.	Cydymffurfio	
144	Gweithredu	Pan fyddwch yn gwneud cyhoeddiadau dros offer sain yn eich gweithle, rhaid i’r cyhoeddiad hwnnw gael ei wneud yn Gymraeg, ac os gwneir y cyhoeddiad yn Gymraeg ac yn Saesneg, rhaid i’r cyhoeddiad gael ei wneud yn Gymraeg yn gyntaf.	Nid yn berthnasol	
145	Hybu	Rhaid ichi lunio, a chyhoeddi ar eich gwefan, strategaeth 5 mlynedd sy’n esbonio sut yr ydych yn bwriadu mynd ati i hybu’r Gymraeg ac i hwyluso defnyddio’r Gymraeg yn ehangach yn eich ardal; a rhaid i’r strategaeth gynnwys (ymysg pethau eraill) -
(a)	targed (yn nhermau canran y siaradwyr yn eich ardal) ar gyfer cynyddu neu gynnal nifer y siaradwyr Cymraeg yn eich ardal erbyn diwedd y cyfnod o 5 mlynedd o dan sylw, a
(b)	datganiad sy’n esbonio sut yr ydych yn bwriadu cyrraedd y targed hwnnw;
a rhaid ichi adolygu’r strategaeth a chyhoeddi fersiwn ddiwygiedig ohoni ar eich gwefan o fewn 5 mlynedd i ddyddiad cyhoeddi’r strategaeth (neu i ddyddiad cyhoeddi fersiwn ddiwygiedig ohoni).
 Bydd y strategaeth yn egluro bod y targed a osodir gennych yn cael ei osod o fewn cyd destun neilltuol eich pwerau a chyfrifoldebau, a bod ffactorau eraill y tu hwnt i’ch cylch gorchwyl yn mynd i ddylanwadu ar gyrraedd y targed neu beidio.	APC Ebrill 2017	
146	Hybu	Bum mlynedd ar ôl cyhoeddi strategaeth yn unol â safon 145 rhaid ichi -	Cynhelir ar ôl cyhoeddiad y cyfrifiad	

		(a)	asesu i ba raddau yr ydych wedi dilyn y strategaeth honno ac wedi cyrraedd y targed a osodwyd ganddi, a
(b)	cyhoeddi’r asesiad ar eich gwefan, gan sicrhau ei fod yn cynnwys yr wybodaeth a ganlyn -
(i)	nifer y siaradwyr Cymraeg yn eich ardal, ac oedran y siaradwyr hynny;
(ii)	rhestr o’r gweithgareddau a drefnwyd gennych neu a ariannwyd gennych yn ystod y 5 mlynedd flaenorol er mwyn hybu defnyddio’r Gymraeg.
Rhaid cydymffurfio a safon 146(a) ac 146(b)(i) yn yr amgylchiadau isod:
 pum mlynedd ar ôl cyhoeddi’r strategaeth gyntaf ac ar gyfer bob cyfnod o bum mlynedd am yn ail wedi hynny gan ddefnyddio gwybodaeth Cyfrifiad y Swyddfa Ystadegau Gwladol
Ni fydd yn ofynnol i Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog gydymffurfio a safon 146(a) ac 146(b)(i) yng nghyswllt cyfnodau pum mlynedd oni bai bod data priodol ar gael.		
147	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod, mewn perthynas â phob blwyddyn ariannol, o nifer y cwynion yr ydych yn eu cael sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau.	Cydymffurfio	
148	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw copi o unrhyw g*yn ysgrifenedig yr ydych yn ei chael sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cydymffurfio	
149	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw copi o unrhyw g*yn ysgrifenedig yr ydych yn ei chael sy’n ymwneud â’r Gymraeg (pa un ai yw’r g*yn yn ymwneud	Cydymffurfio	

		â’r safonau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy ai peidio).		
150	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod o’r camau yr ydych wedi eu cymryd i sicrhau y cydymffurfir â’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cyflwynwyd yn sesiwn ymwybyddiaeth y staff	
151	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod (yn dilyn asesiadau o sgiliau iaith Gymraeg eich cyflogeion a wnaed gennych yn unol â safon 127), o nifer y cyflogeion sy’n meddu ar sgiliau yn y Gymraeg ar ddiwedd pob blwyddyn ariannol a, phan fo hynny’n wybyddus ichi, rhaid ichi gadw cofnod o lefel sgiliau’r cyflogeion hynny.	Cydymffurfio	
152	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod, ar gyfer pob blwyddyn ariannol, o -
(a)	nifer yr aelodau o staff a fynychodd gyrsiau hyfforddi a gynigiwyd gennych yn Gymraeg (yn unol â safon 128), a
(b)	os cynigiwyd fersiwn Gymraeg o gwrs gennych yn unol â safon 128, y ganran o gyfanswm nifer y staff a fynychodd y fersiwn honno o’r cwrs.	Cydymffurfio	
153	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod o bob asesiad a gynhaliwch (yn unol â safon 136) mewn cysylltiad â’r sgiliau Cymraeg y gallai fod eu hangen mewn perthynas â swydd newydd neu swydd wag.	AD yn ymwybodol o ofynnion	
154	Cadw Cofnodion	Rhaid ichi gadw cofnod, mewn perthynas â phob blwyddyn ariannol o nifer y swyddi newydd a’r swyddi gwag a gategoreiddiwyd (yn unol â safon 136) fel swyddi sy’n gofyn
(a)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn hanfodol;
(b)	bod angen dysgu sgiliau yn y Gymraeg unwaith y penodir rhywun i’r swydd;
(c)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn ddymunol; neu (ch) nad oedd sgiliau yn y Gymraeg yn angenrheidiol.	AD yn ymwybodol o’r gofynnion 	
155	Atodol - Cyflenwi	Rhaid ichi sicrhau bod dogfen sy’n cofnodi’r safonau cyflenwi	Cydymffurfio	

	Gwasanaethau	gwasanaethau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â’r safonau hynny, ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.		
156	Atodol - Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi -
(a) sicrhau bod gennych weithdrefn gwyno sy’n delio â’r materion a ganlyn -
(i)	sut yr ydych yn bwriadu delio â chwynion yngl9n â’ch cydymffurfedd â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a
(ii)	sut y byddwch yn darparu hyfforddiant i’ch staff yngl9n â delio â’r cwynion hynny,
(b) cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r weithdrefn honno ar eich gwefan, ac
(c) sicrhau bod copi o’r ddogfen honno ar gael ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Yn rhan o’r drefn gwyno arferol	
157	Atodol - Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi -
(a) sicrhau bod gennych drefniadau ar gyfer
(i)	goruchwylio’r modd yr ydych yn cydymffurfio â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy,
(ii)	hybu’r gwasanaethau a gynigir gennych yn unol â’r safonau hynny, a
(iii)	hwyluso defnyddio’r gwasanaethau hynny,
(b) cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r trefniadau hynny ar eich gwefan, ac
(c) sicrhau bod copi o’r ddogfen honno ar gael ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	APC Ebrill 2017	

158	Atodol - Cyflenwi Gwasanaethau	(1)	Rhaid ichi lunio adroddiad ("adroddiad blynyddol"), yn Gymraeg, mewn perthynas â phob blwyddyn ariannol, sy’n delio â’r modd y bu ichi gydymffurfio â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy yn ystod y flwyddyn honno.
(2)	Rhaid i’r adroddiad blynyddol gynnwys nifer y cwynion a gawsoch yn ystod y flwyddyn honno a oedd yn ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.
(3)	Rhaid ichi gyhoeddi’r adroddiad blynyddol heb fod yn hwyrach na 30 Mehefin yn dilyn y flwyddyn ariannol y mae’r adroddiad yn ymwneud â hi.
(4)	Rhaid ichi roi cyhoeddusrwydd i’r ffaith eich bod wedi cyhoeddi adroddiad blynyddol.
(5)	Rhaid ichi sicrhau bod copi cyfredol o’ch adroddiad blynyddol ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Cynhyrchir yr adroddiad blynyddol yn ôl y gofyn.  Yn hanesyddol, cynhyrchwyd  adroddiad blynyddol ar y Cynllun Iaith Gymraeg	
159	Atodol - Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi gyhoeddi dogfen ar eich gwefan sy’n esbonio sut yr ydych yn bwriadu cydymffurfio â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	APC Ebrill 2017	
160	Atodol - Cyflenwi Gwasanaethau	Rhaid ichi ddarparu unrhyw wybodaeth y bydd Comisiynydd y Gymraeg yn gofyn amdani sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau cyflenwi gwasanaethau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cydymffurfio	
161	Atodol - Llunio Polisi	Rhaid ichi sicrhau bod dogfen sy’n cofnodi’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â’r safonau hynny, ar gael -
(a) ar eich gwefan, a	Cydymffurfio	

		(b) ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.		
162	Atodol - Llunio Polisi	Rhaid ichi -
(a) sicrhau bod gennych weithdrefn gwyno sy’n delio â’r materion a ganlyn -
(i)	sut yr ydych yn bwriadu delio â chwynion yngl9n â’ch cydymffurfedd â’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a
(ii)	sut y byddwch yn darparu hyfforddiant i’ch staff yngl9n â delio â’r cwynion hynny,
(b) cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r weithdrefn honno ar eich gwefan, ac
(c) sicrhau bod copi o’r ddogfen honno ar gael, ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Yn rhan o’r drefn gwyno arferol	
163	Atodol - Llunio Polisi	Rhaid ichi -
(a)	sicrhau bod gennych drefniadau ar gyfer goruchwylio’r modd yr ydych yn cydymffurfio â’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy,
(b)	cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r trefniadau hynny ar eich gwefan, ac
(c)	sicrhau bod copi o’r ddogfen honno ar gael ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Bydd gwaith monitor yn ffurfio rhan o’r proses adrodd flynyddol	
164	Atodol - Llunio Polisi	(1)	Rhaid ichi lunio adroddiad, ("adroddiad blynyddol"), yn Gymraeg, mewn perthynas â phob blwyddyn ariannol, sy’n delio â’r modd y bu ichi gydymffurfio â’r safonau llunio polisi yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy yn ystod y flwyddyn honno.
(2)	Rhaid i’r adroddiad blynyddol gynnwys nifer y cwynion a gawsoch yn ystod y flwyddyn a oedd yn ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau llunio polisi yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â	Cynhyrchir yr adroddiad blynyddol yn ôl y gofyn.  Yn hanesyddol, cynhyrchwyd  adroddiad blynyddol ar y Cynllun Iaith Gymraeg	

		hwy.
(3)	Rhaid ichi gyhoeddi’r adroddiad blynyddol heb fod yn hwyrach na 30 Mehefin yn dilyn y flwyddyn ariannol y mae’r adroddiad yn ymwneud â hi.
(4)	Rhaid ichi roi cyhoeddusrwydd i’r ffaith eich bod wedi cyhoeddi adroddiad blynyddol.
(5)	Rhaid ichi sicrhau bod copi cyfredol o’ch adroddiad blynyddol ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i'r cyhoedd.		
165	Atodol - Llunio Polisi	Rhaid ichi gyhoeddi dogfen ar eich gwefan sy’n esbonio sut yr ydych yn bwriadu cydymffurfio â’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	APC Ebrill 2017	
166	Atodol - Llunio Polisi	Rhaid ichi ddarparu unrhyw wybodaeth y bydd Comisiynydd y Gymraeg yn gofyn amdani sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau llunio polisi yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cydymffurfio	
167	Atodol - Gweithredu	Rhaid ichi sicrhau bod dogfen sy’n cofnodi’r safonau gweithredu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â’r safonau hynny, ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Cydymffurfio	
168	Atodol - Gweithredu	Rhaid ichi -
(a) sicrhau bod gennych weithdrefn gwyno sy’n delio â’r materion a ganlyn -
(i)	sut yr ydych yn bwriadu delio â chwynion yngl9n â’ch cydymffurfedd â’r safonau gweithredu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a
(ii)	sut y byddwch yn darparu hyfforddiant i’ch staff yngl9n â delio â’r	Yn rhan o’r drefn gwyno arferol	

		cwynion hynny, a
(b) cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r weithdrefn honno ar eich mewnrwyd.		
169	Atodol - Gweithredu	Rhaid ichi -
(a) sicrhau bod gennych drefniadau ar gyfer
(i)	goruchwylio’r modd yr ydych yn cydymffurfio â’r safonau gweithredu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy,
(ii)	hybu’r gwasanaethau a gynigir gennych yn unol â’r safonau hynny, a
(iii)	hwyluso defnyddio’r gwasanaethau hynny, a
(b) cyhoeddi dogfen sy’n cofnodi’r trefniadau hynny ar eich mewnrwyd.	APC Ebrill 2017	
170	Atodol - Gweithredu	(1)	Rhaid ichi lunio adroddiad ("adroddiad blynyddol"), yn Gymraeg, mewn perthynas â phob blwyddyn ariannol, sy’n delio â’r modd y bu ichi gydymffurfio â’r safonau gweithredu yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy yn ystod y flwyddyn honno.
(2)	Rhaid i’r adroddiad blynyddol gynnwys yr wybodaeth a ganlyn (pan fo’n berthnasol, i’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i
gydymffurfio â’r safonau y cyfeirir atynt) -	(a) nifer y cyflogeion
sy’n meddu ar sgiliau yn y Gymraeg ar ddiwedd y flwyddyn o dan sylw (ar sail cofnodion a gadwasoch yn unol â safon 151);
(b)	nifer yr aelodau o staff a fynychodd gyrsiau hyfforddi a gynigiwyd gennych yn y Gymraeg yn ystod y flwyddyn (ar sail cofnodion a gadwasoch yn unol â safon 152);
(c)	os cynigiwyd fersiwn Gymraeg o gwrs gennych yn ystod y flwyddyn, y ganran o gyfanswm nifer y staff a fynychodd y cwrs a fynychodd y fersiwn Gymraeg (ar sail cofnodion a gadwasoch yn unol â safon 152);	Cynhyrchir Adroddiad Blynyddol	

		(ch) nifer y swyddi newydd a’r swyddi gwag a hysbysebwyd gennych yn ystod y flwyddyn a gategoreiddiwyd fel swyddi sy’n gofyn -
(i)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn hanfodol
(ii)	bod angen dysgu sgiliau yn y Gymraeg pan benodir i’r swydd,
(iii)	bod sgiliau yn y Gymraeg yn ddymunol, neu
(iv)	nad oedd sgiliau yn y Gymraeg yn angenrheidiol, (ar sail y cofnodion a gadwasoch yn unol â safon 154);
(d) nifer y cwynion a gawsoch yn ystod y flwyddyn a oedd yn ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau gweithredu yr oeddech o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.
(3)	Rhaid ichi gyhoeddi’r adroddiad blynyddol heb fod yn hwyrach na 30 Mehefin yn dilyn y flwyddyn ariannol y mae’r adroddiad yn ymwneud â hi.
(4)	Rhaid ichi roi cyhoeddusrwydd i’r ffaith eich bod wedi cyhoeddi adroddiad blynyddol.
(5)	Rhaid ichi sicrhau bod copi cyfredol o’ch adroddiad blynyddol ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.		
171	Atodol - Gweithredu	Rhaid ichi gyhoeddi dogfen ar eich gwefan sy’n esbonio sut yr ydych yn bwriadu cydymffurfio â’r safonau gweithredu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	APC Ebrill 2017	
172	Atodol - Gweithredu	Rhaid ichi ddarparu unrhyw wybodaeth y bydd Comisiynydd y Gymraeg yn gofyn amdani sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau gweithredu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cydymffurfio	
173	Atodol - Hybu	Rhaid ichi sicrhau bod dogfen sy’n cofnodi’r safonau hybu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â’r safonau hynny, ar gael -	Cydymffurfio	

		(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.		
174	Atodol - Hybu	Rhaid ichi ddarparu unrhyw wybodaeth y bydd Comisiynydd y Gymraeg yn gofyn amdani sy’n ymwneud â’ch cydymffurfedd â’r safonau hybu yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy.	Cydymffurfio	
175	Atodol - Cadw Cofnodion	Rhaid ichi sicrhau bod dogfen sy’n cofnodi’r safonau cadw cofnodion yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy, a’r graddau yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â’r safonau hynny, ar gael -
(a)	ar eich gwefan, a
(b)	ym mhob un o’ch swyddfeydd sy’n agored i’r cyhoedd.	Cydymffurfio	
176	Atodol - Cadw Cofnodion	Rhaid ichi ddarparu unrhyw gofnodion a gadwasoch yn unol â’r safonau cadw cofnodion yr ydych o dan ddyletswydd i gydymffurfio â hwy i Gomisiynydd y Gymraeg, os bydd y Comisiynydd yn gofyn am y cofnodion hynny.	Rhan o Adroddiad Blynyddol a gwybodaeth pellach