Rheoliadau Cynefinoedd a Datblygiad a Ganiateir ar gyfer amaethyddiaeth, gwersylloedd dros dro a digwyddiadau
Yn yr adran hon:
- Datblygiad a ganiateir ac effeithiau ar Ardaloedd Cadwraeth Arbennig
- Datblygu amaethyddol
- Y Rheol 28 Diwrnod ar gyfer gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll
- Y Rheol 28 Diwrnod a defnydd dros dro o dir e.e. ar gyfer digwyddiadau, gwyliau a meysydd parcio
- Y camau nesaf ar gyfer pob Datblygiad a Ganiateir ar gyfer amaethyddiaeth, gwersylloedd dros dro a digwyddiadau, ac ati
- Hysbysu’r Awdurdod Cynllunio Lleol i gael penderfyniad cymeradwyaeth ymlaen llaw:
- Datblygu amaethyddol
- Gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll
- Defnydd dros dro o dir ar gyfer digwyddiadau, ac ati
1. Datblygiad a ganiateir ac effeithiau ar Ardaloedd Cadwraeth Arbennig
Mae Hawliau Datblygu a Ganiateir yn galluogi unigolion a datblygwyr i wneud newidiadau penodol i adeiladau neu dir heb yr angen i wneud cais am ganiatâd cynllunio gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol, na chael caniatâd o’r fath. Mae’r rhan fwyaf o Hawliau Datblygu a Ganiateir yn ddarostyngedig i amodau a chyfyngiadau penodol ac, mewn rhai achosion, gellir eu tynnu’n ôl. Gall datblygiadau a allai fel arall gael eu cwmpasu gan Hawliau Datblygu a Ganiateir hefyd gael eu cyfyngu mewn rhai ardaloedd gwarchodedig, er enghraifft Parciau Cenedlaethol ac ardaloedd cadwraeth, ac ar gyfer adeiladau rhestredig. Argymhellir ceisio cyngor bob amser cyn gwneud unrhyw waith yr ydych yn ystyried a allai fod yn Ddatblygiad a Ganiateir.
Mae Rheoliadau Cadwraeth Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017 (fel y’u diwygiwyd) yn gosod amod ar gynigion Datblygiad a Ganiateir fel na ddylai datblygiad sy’n debygol o gael effaith sylweddol ar Ardal Cadwraeth Arbennig ddechrau nes bod yr Awdurdod Cynllunio Lleol wedi rhoi cymeradwyaeth ysgrifenedig.
Gall hyn ymwneud ag unrhyw effeithiau ar nodweddion dynodedig Ardaloedd Cadwraeth Arbennig, ond mae’n arbennig o berthnasol i Ddatblygiadau a Ganiateir o fewn dalgylchoedd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig sy’n sensitif i faetholion ac sy’n cynnwys maetholion ychwanegol neu lifoedd draenio budr newydd neu ychwanegol. Ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog [Bannau Brycheiniog], mae’r rhain yn cynnwys dalgylchoedd Afon Wysg, Afon Gwy ac Afon Tywi, yn ogystal â dalgylch Afon Llwchwr, sy’n draenio i Gilfach Fewnol Tywyn, sy’n rhan o Ardal Gadwraeth Arbennig Bae Caerfyrddin ac Aberoedd.
Mae hyn yn cynnwys, ond nid yw’n gyfyngedig i:
- Datblygiadau amaethyddol
- Y “Rheol 28 Diwrnod” ar gyfer gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll
- Defnydd dros dro o dir ar gyfer digwyddiadau, gwyliau a meysydd parcio
Mae rhagor o wybodaeth am leoliadau a nodweddion dynodedig Ardaloedd Cadwraeth Arbennig ar gael gan DataMapWales a Cyfoeth Naturiol Cymru:
Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA) | MapCymru
Cyfoeth Naturiol Cymru / Dewch o hyd i ardaloedd gwarchodedig o dir a môr
Mae map o’r dalgylchoedd sy’n sensitif i faetholion ar gael yn: QGIS Web – Bannau Brycheiniog
Datblygiad Amaethyddol
Mae Datblygiad a Ganiateir yn golygu, os yw eich fferm yn 5 hectar neu fwy, mae gennych yr hawl i:
- Godi, ymestyn neu newid adeilad heb ei restru
- Cynnal cloddio a gweithrediadau peirianneg sydd eu hangen at ddibenion amaethyddol, er efallai y bydd angen cymeradwyaeth arnoch o hyd ar gyfer manylion penodol y datblygiad
Rhaid i chi roi gwybod i’r Awdurdod Cynllunio Lleol o’ch bwriad i ddefnyddio eich Hawliau Datblygu a Ganiateir er mwyn penderfynu a oes angen Cymeradwyaeth Ymlaen Llaw ai peidio.
Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cynghori pob Awdurdod Cynllunio Lleol yng Nghymru bod y mathau canlynol o ddatblygiad amaethyddol yn gallu cael Effaith Sylweddol Debygol ar ddalgylch sy’n sensitif i faetholion:
- Tai da byw – unrhyw gynigion lle mae newid yn y math o dda byw neu gynnydd yn y niferoedd
- Cyfleusterau ac adeiladau ar gyfer trin tail da byw, slyri a thail organig arall e.e. treulio anaerobig neu gompostio
- Storfa dail neu slyri newydd neu wedi’i newid yn sylweddol – pob math o dail, gan gynnwys ‘tail organig’ arall, er enghraifft treuliad neu gompost
- Clampiau silwair a seilwaith cysylltiedig i gynnwys elifiant cynnwys maetholion uchel
- Gwlyptiroedd a adeiladwyd ar fferm
- Datblygiad garddwriaethol, gan gynnwys tai pac a pholytwneli
- Cyfleusterau trin da byw
Mae’n debygol y bydd angen cymeradwyaeth ysgrifenedig ymlaen llaw neu ganiatâd cynllunio llawn ar gyfer yr holl fathau hyn o ddatblygiad lle maent wedi’u lleoli mewn dalgylch sy’n sensitif i faetholion.
Am ragor o wybodaeth ynghylch datblygiadau amaethyddol a datblygiadau a ganiateir, gweler canllawiau Cyfoeth Naturiol Cymru: canllawiau Cyfoeth Naturiol Cymru
Y Rheol 28 Diwrnod ar gyfer gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll mewn tirweddau dynodedig
*Newidiodd y rheolau ar hawliau datblygu a ganiateir ar gyfer gwersylloedd dros dro yn 2026*.
Ar 1 Medi 2026, newidiodd yr hawliau datblygu a ganiateir ar gyfer defnyddio tir dros dro fel gwersylloedd i bebyll. Os ydych yn berchen ar wersyll dros dro neu’n gweithredu gwersyll dros dro, bydd angen i chi baratoi ar gyfer y newid hwn a gofyn i’ch awdurdod cynllunio a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw ar gyfer eich safle.
Mae’r rheolau bellach yn wahanol ar gyfer safleoedd mewn tirweddau dynodedig, sef Parciau Cenedlaethol, Tirweddau Cenedlaethol a Safleoedd Treftadaeth y Byd, o gymharu â safleoedd yng ngweddill Cymru; mae’r Rheol 28 Diwrnod yn dal i fod yn berthnasol yn y Parc Cenedlaethol. Mae hyn yn caniatáu defnyddio tir ar gyfer gwersylla mewn pebyll yn unig, heb ganiatâd cynllunio ffurfiol, am 28 diwrnod mewn blwyddyn galendr, yn amodol ar amodau a phroses newydd. Mae’r broses newydd hon yn gofyn am hysbysu’r Awdurdod Cynllunio Lleol ac, mewn rhai achosion, gwneud cais am Gymeradwyaeth Ymlaen Llaw.
Gweler rhagor o fanylion gan Lywodraeth Cymru am y newidiadau hyn a’r broses newydd: Caniatâd cynllunio: hawliau datblygu a ganiateir ar gyfer gwersylloedd dros dro | LLYW.CYMRU
Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi ffurflen ar gyfer y broses newydd hon: Penderfynu a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw: gwersyll hamdden dros dro | LLYW.CYMRU
Mae cyfyngiadau o hyd ar yr hyn a ganiateir o dan reoliadau cynllunio ar gyfer y Rheol 28 Diwrnod ar gyfer safleoedd gwersylla dros dro. Nid yw Datblygiad a Ganiateir yn caniatáu adeiladu neu osod seilwaith arall, fel blociau toiledau neu systemau trin carthffosiaeth preifat. Os oes gennych unrhyw amheuon, gofynnwch am gyngor cyfreithiol neu cysylltwch â’r tîm Rheoli Datblygu.
Y Rheol 28 Diwrnod a defnydd dros dro o dir, e.e. ar gyfer digwyddiadau, gwyliau a meysydd parcio
Mae’r Rheol 28 Diwrnod yn caniatáu i dirfeddiannwr ddefnyddio tir dros dro am hyd at 28 diwrnod mewn unrhyw flwyddyn galendr ar gyfer defnyddiau dros dro penodol a all gynnwys digwyddiadau, gwyliau a meysydd parcio. Nid oes angen i’r 28 diwrnod fod yn olynol ac mae’n cynnwys sefydlu a thynnu unrhyw strwythurau dros dro. Sylwer, os yw’r tir yn cael ei ddefnyddio am fwy na 28 diwrnod, bydd angen caniatâd cynllunio penodol. Os oes gennych unrhyw amheuon, ceisiwch gyngor cyfreithiol neu cysylltwch â’r tîm Rheoli Datblygu.
Mae canllawiau Cyfoeth Naturiol Cymru’n cynnwys rhagor o fanylion am ddatblygiad a ganiateir a’r defnydd o systemau trin dŵr gwastraff preifat a thoiledau cludadwy – gweler: canllawiau Cyfoeth Naturiol Cymru
2. Y camau nesaf
Ar gyfer cynigion sy’n cael eu hystyried yn Ddatblygiad a Ganiateir, cynghorir datblygwyr i ofyn yn gyntaf am farn Cyfoeth Naturiol Cymru ynghylch a yw’r datblygiad yn debygol o gael effaith sylweddol ar Ardal Gadwraeth Arbennig. Os daw Cyfoeth Naturiol Cymru i’r casgliad nad oes effaith sylweddol debygol, gellir ystyried bod barn Cyfoeth Naturiol Cymru ar y mater yn derfynol. Rydym yn cynghori bod copi o ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael ei ddarparu i’r Awdurdod Cynllunio Lleol ar gyfer ein cofnodion.
Darperir y gofyniad i ystyried effaith bosibl Datblygiad a Ganiateir ar Ardaloedd Cadwraeth Arbennig yn Rheoliadau 75-77 o Reoliadau Cadwraeth Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017 (fel y’u diwygiwyd), sef y Rheoliadau Cynefinoedd. Esbonnir y broses ar dudalennau 69-73 o Nodyn Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru 5 Nodyn cyngor technegol (TAN) 5: cadwraeth natur a chynllunio | LLYW.CYMRU ac mae siart llif defnyddiol wedi’i gynnwys yn Ffigur 2 o Atodiad 5.
Fe’ch cynghorir i gysylltu â Chyfoeth Naturiol Cymru drwy e-bost gydag esboniad clir o’ch cynigion a chais penodol eich bod yn gofyn am farn Cyfoeth Naturiol Cymru ar Effeithiau Sylweddol Tebygol ar Ardal Gadwraeth Arbennig yn unol â Rheoliadau 75-77 o Reoliadau Cadwraeth Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017 (fel y’u diwygiwyd).
Cyfeiriad e-bost Cyfoeth Naturiol Cymru yw: mi*********@**********************ov.uk ac rydym yn awgrymu rhoi teitl i’ch e-bost: “Rheoliadau Hawliau Datblygu/Cynefinoedd a Ganiateir” i gynorthwyo Cyfoeth Naturiol Cymru i brosesu’r cais hwn. Bydd angen i chi roi gwybodaeth i Gyfoeth Naturiol Cymru am unrhyw effeithiau ar Ardaloedd Cadwraeth Arbennig, megis cynnydd mewn maetholion a draenio budr.
Bydd gwybodaeth berthnasol ar gyfer Datblygiadau a Ganiateir amaethyddol yn cynnwys manylion tai da byw newydd, estynedig neu amgen, gan gynnwys newidiadau yn nifer a/neu fath o dda byw.
Os yw’r cynnig Datblygiad a Ganiateir ar gyfer gwersylla pebyll, gweler ffurflen Llywodraeth Cymru isod am y math o wybodaeth y dylech ei darparu.
Ar gyfer digwyddiadau a gwyliau, dylech amlinellu’r ffordd arfaethedig y bydd draenio budr a dŵr llwyd, h.y. o fasnau ymolchi, cawodydd a chyfleusterau cegin, yn cael eu rheoli fel rhan o’ch digwyddiad dros dro. Rydym hefyd yn cynghori rhoi manylion lleoliad, amseriad a hyd y digwyddiad i Gyfoeth Naturiol Cymru, gan gynnwys cyfnodau gosod a thynnu i lawr, nodi a fydd angen unrhyw groesfannau cyrsiau dŵr dros dro, a/neu a fydd mynediad cyhoeddus i unrhyw lannau afonydd, e.e. ar gyfer nofio, padlo, canŵio, rasys hwyl a sbri, ac ati.
Pan fo Cyfoeth Naturiol Cymru o’r farn na ellir diystyru effaith sylweddol debygol, yna rhaid i ddatblygwyr gael cymeradwyaeth ysgrifenedig gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol cyn i’r datblygiad, gan gynnwys digwyddiadau, ddigwydd er mwyn bwrw ymlaen.
3. Hysbysu’r Awdurdod Cynllunio Lleol i gael penderfyniad ynghylch Cymeradwyaeth Ymlaen Llaw
Datblygiad Amaethyddol a Ganiateir
Dilynwch y broses isod i hysbysu’r Awdurdod Cynllunio Lleol o’ch bwriad i ddefnyddio eich hawliau datblygu a ganiateir.
Dylid defnyddio ffurflen cais am Hysbysiad Ymlaen Llaw ar gyfer cynigion i gyflawni datblygiadau amaethyddol a choedwigaeth penodol a ganiateir o dan Rannau 6 a 7 o Orchymyn Cynllunio Gwlad a Thref (Datblygu Cyffredinol a Ganiateir) 1995. Mae gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol 28 diwrnod i roi gwybod i’r ymgeisydd am ei benderfyniad a oes angen cais llawn.
Hysbysiad ymlaen llaw o ddatblygiad amaethyddol neu goedwigaeth arfaethedig
Cyflwynwch hefyd y ffi berthnasol a chopi o’r holl ohebiaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru os ydych wedi gofyn am farn ffurfiol o dan y Rheoliadau Cynefinoedd.
Os yw Cyfoeth Naturiol Cymru eisoes wedi eich cynghori na ellir diystyru effeithiau sylweddol tebygol ar Ardal Cadwraeth Arbennig, mae’n debygol y bydd angen i’r Awdurdod Cynllunio Lleol gynnal Asesiad Priodol Rheoliadau Cynefinoedd fel rhan o’r broses Cymeradwyo Ymlaen Llaw. Bydd angen i chi ddarparu lefel briodol o wybodaeth i lywio’r asesiad, gan gynnwys unrhyw fesurau lliniaru perthnasol sy’n ofynnol i osgoi effaith andwyol ar gyfanrwydd yr Ardal Gadwraeth Arbennig.
Sylwch fod y cyfrifoldeb i allu dangos na fyddai eich cynnig Datblygu a Ganiateir yn arwain at effaith sylweddol ar Ardal Gadwraeth Arbennig yn dal i fod yn berthnasol waeth a yw ymateb wedi’i gyhoeddi gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol o fewn y 28 diwrnod gofynnol.
Gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll
SYLWER: Bydd angen i chi roi gwybod i’r Awdurdod Cynllunio Lleol o’ch bwriad i ddefnyddio eich Hawliau Datblygu a Ganiateir o dan y Rheol 28 Diwrnod bob blwyddyn.
Ar gyfer gwersylloedd hamdden dros dro i bebyll, cwblhewch ffurflen Llywodraeth Cymru a’i hanfon at yr Awdurdod Cynllunio Lleol. Mae hyn yn cynnwys gofyniad i gyflwyno manylion draenio budr. Mae gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol 28 diwrnod i roi gwybod i’r ymgeisydd am ei benderfyniad ynghylch a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw.
Penderfynu a oes angen cymeradwyaeth ymlaen llaw: gwersyll hamdden dros dro | LLYW.CYMRU
Cynhwyswch gopi o’r holl ohebiaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru. Ar hyn o bryd nid oes ffi am y broses hysbysu a chymeradwyo ymlaen llaw.
Os yw Cyfoeth Naturiol Cymru eisoes wedi eich cynghori na ellir diystyru effeithiau sylweddol tebygol ar Ardal Gadwraeth Arbennig, mae’n debygol y bydd angen i’r Awdurdod Cynllunio Lleol gynnal Asesiad Priodol Rheoliadau Cynefinoedd fel rhan o’r broses Cymeradwyo Ymlaen Llaw. Bydd angen i chi ddarparu lefel briodol o wybodaeth i lywio’r asesiad, gan gynnwys unrhyw fesurau lliniaru perthnasol sydd eu hangen i osgoi effaith andwyol ar gyfanrwydd yr Ardal Gadwraeth Arbennig.
Sylwch fod y cyfrifoldeb i allu dangos na fyddai eich cynnig datblygu a ganiateir yn arwain at effaith sylweddol ar Ardal Cadwraeth Arbennig yn dal i fod yn berthnasol waeth a yw ymateb wedi’i gyhoeddi gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol o fewn y 28 diwrnod angenrheidiol.
Digwyddiadau dros dro, gwyliau, meysydd parcio, ac ati
SYLWER: Bydd angen i chi roi gwybod i’r Awdurdod Cynllunio Lleol o’ch bwriad i ddefnyddio eich Hawliau Datblygu a Ganiateir o dan y Rheol 28 Diwrnod bob blwyddyn.
Os yw Cyfoeth Naturiol Cymru wedi dod i’r casgliad nad oes effaith sylweddol debygol ar ôl ymgynghori cychwynnol, yna gellir ystyried bod barn Cyfoeth Naturiol Cymru ar y mater yn derfynol. Rydym yn cynghori bod copi o ymateb Cyfoeth Naturiol Cymru yn cael ei ddarparu i’r Awdurdod Cynllunio Lleol ar gyfer ein cofnodion.
Ym mhob achos arall, defnyddiwch y ffurflen isod, sydd wedi’i llunio ar gyfer cynigion o’r fath ac sy’n cynnwys siart llif defnyddiol. Dylech amlinellu’r ffordd arfaethedig y bydd draenio budr a dŵr llwyd, h.y. o fasnau ymolchi, cawodydd a chyfleusterau cegin, yn cael eu rheoli fel rhan o’ch digwyddiad dros dro.
Ffurflen wybodaeth digwyddiadau dros dro
Cyflwynwch hefyd y ffi ofynnol o £30 a chynnwys copi o’r holl ohebiaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru.
Os yw Cyfoeth Naturiol Cymru eisoes wedi eich cynghori na ellir diystyru effeithiau sylweddol tebygol ar Ardal Gadwraeth Arbennig, neu os nad oes barn wedi’i cheisio, mae’n debygol y bydd angen i’r Awdurdod Cynllunio Lleol gynnal Asesiad Priodol Rheoliadau Cynefinoedd cyn penderfynu a ddylid rhoi cymeradwyaeth ysgrifenedig. Bydd angen i chi ddarparu lefel briodol o wybodaeth i lywio’r asesiad, gan gynnwys unrhyw fesurau lliniaru perthnasol sy’n ofynnol i osgoi effaith andwyol ar gyfanrwydd yr Ardal Gadwraeth Arbennig.
Sylwch nad oes dyddiad cau statudol ar gyfer prosesu ceisiadau a gyflwynir o dan Reoliad 77 o’r Rheoliadau Cynefinoedd. Fodd bynnag, byddwn yn ymdrechu i brosesu’r cais o fewn 8 wythnos, sy’n caniatáu amser i ymgynghori ag ymgyngoreion mewnol a Chyfoeth Naturiol Cymru, ac sy’n gymesur ag amserlenni cymeradwyo ymlaen llaw statudol eraill.
Mae’r cyfrifoldeb i allu dangos na fyddai’r cynnig datblygu a ganiateir yn arwain at effaith sylweddol ar Ardal Cadwraeth Arbennig yn dal i fod yn berthnasol waeth a yw ymateb wedi’i gyhoeddi gan yr Awdurdod Cynllunio Lleol o fewn 8 wythnos.